Macierzyństwo w XXI w. : Jak zmienić niesprzyjające nastawienie?

W panelu pt. „Macierzyństwo i rodzicielstwo pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej – skuteczne modele wsparcia rodzin i matek” wzięli udział: Karina Bosak (adwokat, poseł na Sejm RP), Rafał Dorosiński (członek zarządu Instytutu Ordo Iuris, członek Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie RP), Michał Kot (ekspert ds. demografii, członek Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie RP, współautor książki „Jak uniknąć demograficznej katastrofy”) oraz Marlena Maląg (europoseł, była minister ds. rodziny i polityki społecznej).

Uczestnicy zwracali uwagę, że mimo wielu pozytywnych zmian na rzecz wspierania rodzin i matek macierzyństwo wciąż w niewystarczającym stopniu postrzegane jest przez państwo i społeczeństwo jako ogromna wartość społeczna. Ta wartość nie ma odzwierciedlenia w rozwiązaniach prawnych oraz sferze kultury. W praktyce wiele mechanizmów to mechanizmy karzące i piętnujące za decyzję o byciu matką.

- Wiele kobiet chciałoby poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad dziećmi ale dziś ten wybór jest utrudniany. Macierzyństwo jako takie nie jest cenione – przekonywali uczestnicy panelu.

- Macierzyństwo to dziś decyzja nieracjonalna – taką tezę postawił mec. Rafał Dorosiński, wskazując, że w świetle współczesnych rozwiązań ekonomiczno – prawnych w Polsce dla młodej kobiety decyzja o odłożeniu macierzyństwa to rozsądny wybór. – System wycenia macierzyństwo niżej niż pracę zawodową. Państwo wysyła ludziom jednoznaczny sygnał – przekonywał, wskazując m.in. że rodzice dzieci w wieku 1-3 decydujący się na opiekę instytucjonalną otrzymują od państwa wyższe wsparcie niż ci, którzy podejmują taką opiekę samodzielnie w domu.

- Potrzebna jest zmiana mentalna w kierunku postrzeganie macierzyństwa jako osobnego, ważnego etapu życia, fazy wartej docenienia, nie tylko w kontekście wsparcia pracy zawodowej - mówił mec. Dorosiński.

Zwrócił uwagę, że z perspektywy demograficznej na szczególne systemowe wsparcie zasługuje decyzja o macierzyństwie w małżeństwie, o wczesnym macierzyństwie oraz o wielodzietności. Mówił o małżeństwie jako szansie na optymalne warunki zarówno dla matki jak i dla dziecka. Podkreślił, że w świetle badań największą satysfakcję życiową odczuwają osoby będące w związkach małżeńskich oraz, że najwięcej dzieci rodzi się w małżeństwach.  – Wsparcie małżeństwa to najlepsza polityka prorodzinna – przekonywał.

Jego zdaniem należy skończyć z sytuacją, gdy fakt macierzyństwa w małżeństwie, decyzja o wczesnym macierzyństwie oraz wielodzietność nie są zupełnie widziane i rozpoznawane przez system wsparcia. Ekspert ocenił, że z tymi sytuacjami powinny być związane świadczenia w formie bonusowej. W celu zniesienia obecnej dyskryminacji i „kar” za wybór macierzyństwa zamiast pracy zawodowej postulował podniesienie tzw. „kosiniakowego” oraz wyrównanie świadczeń w ramach programu „Aktywny rodzic”.

O tym, że potrzebne jest budowanie prestiżu społecznego rodzicielstwa mówił prof. Michał Kot. Odnosząc się do badań wskazał, że dla Polaków rodzina jest bardzo ważna, jednak pragnienie szacunku innych ludzi znajduje się również wśród kluczowych, najbardziej pożądanych wartości. Zwrócił uwagę, że pewnym problemem może być sytuacja, gdy pragnienie życia rodzinnego może w praktyce stać w sprzeczności z pragnieniem szacunku społecznego.

Jakie elementy budują szacunek społeczny? – Prof. Kot mówił o pieniądzach, o obecności w przestrzeni publicznej oraz o języku, jakim mówimy o danym zjawisku. Odwołując się do przykładów wskazał, że obecnie w Polsce  te elementy w kontekście macierzyństwa i rodzicielstwa wciąż pozostawiają bardzo wiele do życzenia. Zaproponował też 3 rekomendacje, które mogłyby poprawić sytuację: etat macierzyński (finansowe docenienie wychowywania dzieci przez rodziców), akcję afirmacyjną na rzecz obecności rodzin z dziećmi w przestrzeni publicznej oraz walkę z mową nienawiści wobec rodzin i dzieci.

Konferencja "Macierzyństwo w XXI wieku. Polityka wsparcia i ochrony wobec wyzwań i zagrożeń odbywa się dziś w w Auli im. Roberta Schumana w siedzibie UKSW w Warszawie. W wydarzeniu biorą udział politycy, naukowcy i eksperci z dziedzin takich jak demografia, prawo czy polityka społeczna. Oprócz prelegentów z Polski, obecni są też goście z Belgii, Niemiec, Francji czy Chile.

Konferencję organizuje Instytut Ordo Iuris, wraz z Międzynarodowym Centrum Badawczo-Dydaktycznym Katolickiej Nauki Społecznej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.