Czy Izrael uwierzy kiedyś w Chrystusa?

Pragnę dotknąć bolesnego dla chrześcijaństwa tematu niewiary Izraela w Jezusa Chrystusa oraz możliwości jego uwierzenia w Niego.  Przybliżę to zagadnienie na podstawie jedenastego rozdziału Listu do Rzymian, w którym apostoł Paweł je porusza.  Traktuję ten artykuł jako dopełnienie wcześniej opublikowanych przeze mnie tekstów (od lutego br.) na temat sytuacji religijnej judaizmu po nieprzyjęciu Chrystusa.

Z tego, co można przeczytać w Liście do Rzymian (9, 2-3; 10, 1), chrześcijanie pochodzenia żydowskiego podobnie jak apostoł Paweł przeżywali boleśnie niewiarę swych pobratymców w Chrystusa.  Przeżywali ją boleśnie, gdyż Izrael, najbardziej ze wszystkich przygotowany na przyjęcie zbawczego planu Boga, odrzucił go w szczytowym momencie jego realizacji.  Niewiarę Izraela chrześcijanie z żydostwa przeżywali boleśnie również z tej racji, że dotykała ich osobiście.  Często w ich rodzinach dochodziło do podziałów na tle przystania do Chrystusa.

Jak zatem apostoł Paweł rozumie zaistniałą w historii zbawienia sytuację niewiary Izraela i czy widzi możliwość przyjęcia przez Żydów Chrystusa?

Apostoł Paweł nie tylko wyklucza trwałą niewiarę Izraela w Chrystusa, ale wskazuje też sposób jego dojścia do wiary.  Nie dopuszcza on możliwości, aby Izrael trwał do końca w niewierze.  Wybrany przez Boga spośród ludów ziemi do tego, aby być zwiastunem Jego zbawienia, nie może tego zbawienia odrzucić definitywnie.  Dowodziłoby to niesłuszności Boga w jego wyborze.  Wcześniej czy później Izrael potwierdzi prawdziwość zbawienia dokonanego w Jezusie Chrystusie.  Dlatego jego niewiarę apostoł postrzegał jako czasową.

We wspomnianym jedenastym rozdziale Listu do Rzymian apostoł postrzega losy Izraela i pogan jako ściśle ze sobą powiązane, gdyż będące częścią tej samej historii zbawienia, tego samego zbawczego zamysłu Boga względem ludzkości.  Nie można ich rozpatrywać w oderwaniu od siebie.  Stąd niewiarę Izraela widzi w powiązaniu z wiarą pogan, a wiarę pogan w powiązaniu z przyszłą wiarą Izraela.  Postawa Izraela staje się błogosławieństwem dla pogan, a postawa pogan – błogosławieństwem dla Izraela (ww. 11b i 30-31).

1. Zatrzymajmy się nad pierwszą zależnością, czyli powiązaniem niewiary Izraela z wiarą pogan (11, 11b i 15a).  Można odnieść wrażenie, iż Ewangelia została dlatego skierowana do pogan, że nie przyjęli jej Żydzi.  Jest to błędne wrażenie.  Znaczyłoby to, że gdyby Izrael uwierzył w Chrystusa, to Ewangelia nie zostałaby ogłoszona poganom.  A to nie jest prawdą!  Powszechność zbawienia jest wyraźnie stwierdzona już na kartach Starego Testamentu.  Zamiarem apostoła nie jest wyjaśnienie chrześcijanom z pogaństwa stopnia zależności ich wiary od niewiary Izraela, lecz ukazanie korzyści płynącej z zaistniałej sytuacji.  Wiara pogan jest owocem Bożego działania, lecz to działanie ujawniło się w wyniku niewiary Izraela.

Mówiąc inaczej, korzyści dla pogan nie stanowi niewiara Izraela, lecz zaistniała w związku z nią sytuacja.  Skoro Żydzi odrzucili Chrystusa, misja ewangelizacyjna została skierowana do pogan.  Zostało tym samym dopełnione głoszenie Ewangelii Żydom i w wyniku tej okoliczności rozpoczęło się jej głoszenie poganom.  Dopełnienie głoszenia Ewangelii Żydom, jako jej pierwszym spadkobiercom, umożliwiło rozpoczęcie kolejnego etapu w historii zbawienia – obwieszczenie Ewangelii poganom.  Niewiara Izraela przyśpieszyła dopełnienie jednego etapu i rozpoczęcie kolejnego, lecz w żaden sposób nie wpłynęła na samą wiarę pogan, gdyż ta jest owocem Bożego działania.  Trudno nawet wyobrazić sobie, jak niewiara Izraela miałaby doprowadzić pogan do wiary w Chrystusa.

Czy dopełnienie obwieszczenia Ewangelii Izraelowi należy rozumieć jako zakończenie jej głoszenia Żydom?  Rozpoczęcie etapu ewangelizacji pogan nie oznacza w żaden sposób jej zakończenia względem Żydów!  Apostoł do końca swych dni głosił Ewangelię swym rodakom: „[…] w nadziei, że […] przynajmniej niektórych z nich doprowadzę do zbawienia” (11, 14).

2. Przejdźmy teraz do drugiej zależności.  Zbawienie „całego Izraela” (11, 26a) ma według apostoła Pawła dokonać się dopiero po wejściu do Kościoła „pełni pogan” (w. 25b).  Jak z kolei rozumieć tę zależność?

Bożą ekonomię zbawienia cechuje następowanie po sobie kolejnych etapów.  Nie ma w niej miejsca na przerwy czy puste okresy.  Bóg kieruje wszystkim w sposób doskonały.  Jak dopełnienie głoszenia Ewangelii Żydom rozpoczęło etap jej głoszenia poganom, tak podobne dopełnienie jej głoszenia poganom otworzy etap przyjęcia jej przez niewierzący obecnie Izrael.  Z chwilą wejścia „pełni pogan” do Kościoła przyjdzie czas na zbawienie „całego Izraela”.  Ich losy są ze sobą ściśle powiązane.  Potknięciu się Izraela przyjdzie z pomocą wiara pogan.  Apostoł napisał zatem, że dzięki zmiłowaniu okazanemu przez Boga poganom (czyli szczególnej łasce, dzięki której uwierzyli oni w Chrystusa) Izrael także dostąpi podobnego zmiłowania (w. 31).

Błędne jest rozumienie, że Izrael trwa obecnie w niewierze, aby poganie mogli przyjąć Ewangelię, czyli że Izrael musi obecnie usunąć się w cień.  Izrael odrzucił Chrystusa, zanim jeszcze poganie przyjęli Ewangelię.  Jego niewiara nie jest wynikiem wiary pogan, podobnie jak wiara pogan nie jest wynikiem niewiary Izraela.  Apostoł nie wiąże niewiary Izraela z możliwością wiary pogan.  Wtedy zbawienie jednych dokonywałoby się kosztem drugich.  Przeciwko takiemu rozumieniu przemawia logika całego jedenastego rozdziału.  Apostoł w głoszeniu Ewangelii poganom widzi wręcz impuls dla wiary Izraela:  rozwój ewangelizacji ma  go pobudzić do współzawodnictwa (11, 13-14).

Według apostoła Pawła wiara pogan pobudza obecnie Izrael do współzawodnictwa, a kiedyś ich pełnia w Kościele otworzy kolejny etap historii zbawienia – etap wiary „całego Izraela” w Chrystusa.  Stąd zmiłowanie okazane poganom przez Boga, czyli ich wiara w Chrystusa, nie przyczynia się do niewiary Izraela, lecz do jego wiary.  Od dwóch tysięcy lat stale są tacy spośród Izraela, którzy otwierają się na Chrystusa w wyniku Jego głoszenia przez Kościół.

Co dokładnie należy rozumieć przez wejście „pełni pogan” do Kościoła?  Czy chodzi o każdą pojedynczą osobę?  Nie chodzi tu o każdą osobę.  Nie chodzi bowiem o liczby, lecz o taki etap rozwoju ewangelizacji, na którym Bóg uzna, że osiągnęła ona pełnię względem pogan, czyli że wszyscy ją usłyszeli i mieli możliwość zajęcia względem niej stanowiska.  Innymi słowy chodzi o dopełnienie etapu ewangelizacji pogan.  Wcześniej dopełniony został etap ewangelizacji Izraela, po czym rozpoczął się etap ewangelizacji pogan.  Kiedy również ten zostanie dopełniony, przyjdzie czas na zbawienie „całego Izraela”.  Pełni wiary pogan będzie odpowiadała pełnia wiary Izraela.  Lecz owej pełni nie rozumiemy w sensie absolutnym, ale jako pełnię tych, którzy uwierzą.

Podobnie jak w wypadku pogan przyszła wiara Izraela nie musi objąć jego zdecydowanej większości.  Przez pełnię należy ponownie rozumieć wszystkich tych, którzy uwierzą;  wszyscy oni będą stanowili Bożą pełnię.  Zobrazuję to przykładem zbawionych w niebie.  Jeżeli nawet będą potępieni, to zbawieni będą i tak stanowili pełnię.  W przypadku uwierzenia w Chrystusa niewierzącego w Niego obecnie Izraela można przypuszczać, że będzie to pokaźna część, stanowiąca zauważalną różnicę z obecnym stanem.

Nie jesteśmy w stanie określić, jak znaczną część Izraela to obejmie, ponieważ nie został jeszcze osiągnięty etap wejścia „pełni pogan” do Kościoła i stąd nie umiemy określić miary „pełni pogan”, aby na tej podstawie określić następnie miarę „całego Izraela”.  Miara „całego Izraela” będzie odpowiadała mierze „pełni pogan”.  Do takiego wniosku skłania ścisła zależność ich losów.  Dopóki „pełnia pogan” nie wejdzie do Kościoła, dopóty apostoł Paweł nie widzi możliwości, aby „cały Izrael” przyjął Chrystusa.  Wynika to ze sprawiedliwości Boga, o czym poniżej.