Nowe „Rerum novarum”

Sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej przypomniał, że 135 lat temu, wraz z „Rerum novarum”, Leon XIII rozpoznał w przemianach industrialnych „kwestię głęboko ludzką i społeczną”. Jak zauważył, w cyfrowej transformacji skupiają się dzisiejsze res novae: godność osoby, praca, wolność, jakość więzi społecznych, pokój, sprawiedliwość i troska o wspólny dom.

Kard. Parolin wskazał, że nowością jest dialog Kościoła z instytucjami, rządami, uczelniami, firmami i ośrodkami badań. Jak dodał, obecność przedstawicieli świata AI świadczy o woli spotkania z tymi, którzy realnie uczestniczą w tej przemianie.

Miara postępu

Kardynał podkreślił, że Kościół w dialog o sztucznej inteligencji wnosi „rozumienie osoby ludzkiej, jej godności, wolności i powołania relacyjnego”. Bez tej wizji – mówił – „nawet najbardziej zaawansowane technologie ryzykują utratę miary swojego autentycznego postępu”.

Sekretarz stanu przywołał słowa encykliki, że „pokolenie otrzymuje w dziedzictwie zadanie nadania kształtu swoim czasom” i ukierunkowania historii tak, aby stawała się miejscem godności, sprawiedliwości i braterstwa. W czasie AI zadanie to nabiera nowej pilności, ponieważ „techniczna potęga rośnie z nadzwyczajną szybkością”.

Kard. Parolin wskazał, że właśnie tu ujawnia się jedno z najgłębszych napięć obecnego czasu: „szybkość, z jaką ta potęga się kumuluje, ryzykuje przekroczenie zdolności instytucji – a nawet indywidualnego sumienia – do jej ukierunkowania”. Jak dodał, „ta asymetria między potęgą techniczną a mądrością moralną jest być może najgłębszym wyzwaniem, jakie powierza nam ’Magnifica humanitas’”.

Pytanie o kierunek

Dlatego encyklika stawia wszystkim pytanie o kierunek wspólnej drogi: „Dokąd zmierzamy? Ku jakiemu celowi pragniemy się skierować? Jaki kierunek powinniśmy wybrać jako osoby i jako wspólnota ludzka?”.

Kard. Parolin zaznaczył, że rozeznanie zaproponowane przez papieski dokument przekazuje „wymagające kryterium”: w czasie sztucznej inteligencji „strzec godności ludzkiej oznacza czuwać nad nowymi formami dehumanizacji i pozostać wiernymi wielkości tego, co ludzkie”.

Technologia – mówił dalej – „nie może otrzymywać swojej miary wyłącznie od skuteczności czy szybkości swoich rezultatów”. Powinna zostać odniesiona do „prawdy osoby, sprawiedliwości życia wspólnego i dobra wszystkich ludów ziemi”.