W niespełna rok po rozpoczęciu pontyfikatu Leon XIV ma udać się z pierwszą wizytą do Afryki. W dniach 13-23 kwietnia odwiedzi Algierię, Kamerun, Angolę oraz Gwineę Równikową.

Najszybciej rosnący Kościół

Jak podaje niemiecka agencja KNA, liczba katolików w Afryce rośnie szybciej niż na innych kontynentach. Szacuje się, że w 2024 roku wyniesie ona około 288 milionów – o 7 milionów więcej niż rok wcześniej. Oznacza to, że już ponad jedna piąta katolików na świecie mieszka w Afryce – więcej niż w Europie.

Kontynent zamieszkuje ponad 1,5 miliarda ludzi, a wzrost liczby wiernych jest szczególnie widoczny w krajach Afryki Subsaharyjskiej.

Kontynent ogromnych różnic

Afryka, licząca 54 państwa, jest jednak niezwykle zróżnicowana. Na północy – od Maroka po Egipt – chrześcijanie stanowią niewielką mniejszość, a dominującą religią jest islam. Inaczej wygląda sytuacja na południe od Sahary, gdzie chrześcijaństwo rozwija się dynamicznie od czasów misji z XV i XIX wieku.

Dziedzictwo kolonialne pozostawiło trwały ślad także w strukturze wyznań. W byłych koloniach francuskich, belgijskich czy portugalskich silną pozycję ma katolicyzm, podczas gdy w krajach o wpływach brytyjskich większe znaczenie ma anglikanizm.

Od misji do Kościoła lokalnego

Po uzyskaniu niepodległości przez wiele państw afrykańskich w latach 60. XX wieku Kościół przeszedł głęboką przemianę. Z wspólnoty zdominowanej przez zagranicznych misjonarzy stał się Kościołem lokalnym, opartym na rodzimym duchowieństwie.

Dziś obecność zagranicznych hierarchów – jak arcybiskup Algieru czy Rabatu – należy raczej do wyjątków.

Od napięć do roli obrońcy praw człowieka

Relacje Kościoła z władzami państwowymi nie zawsze były łatwe. W pierwszych latach niepodległości bywał on postrzegany jako spadkobierca wpływów kolonialnych. Prowadziło to do napięć, a nawet prześladowań.

Z czasem jednak rola Kościoła zaczęła się zmieniać. Dziś często postrzegany jest jako obrońca praw człowieka, zaangażowany w walkę z ubóstwem i działania na rzecz pokoju.

Konflikty i wyzwania

W wielu regionach Afryki Kościół działa w kontekście napięć religijnych i społecznych. W Nigeria regularnie dochodzi do konfliktów między różnymi grupami, choć – jak podkreślają analitycy – ich przyczyny są najczęściej polityczne i ekonomiczne, a nie religijne.

Jednocześnie Kościół musi mierzyć się z rosnącą konkurencją ze strony wspólnot zielonoświątkowych i niezależnych Kościołów. Przyciągają one wiernych obietnicami poprawy sytuacji materialnej i dynamiczną formą duszpasterstwa.

Religia jako codzienność

Mimo wszystkich wyzwań religia pozostaje integralną częścią życia większości mieszkańców Afryki. Dla wielu społeczeństw funkcjonowanie bez odniesienia do wiary jest trudne do wyobrażenia.

Dynamiczny rozwój katolicyzmu pokazuje, że przyszłość Kościoła w dużej mierze kształtować się będzie właśnie na tym kontynencie.