Leon XIV o męczennikach podlaskich

Leon XIV przypomniał dziś błogosławionego Wincentego Lewoniuka i 12 towarzyszy z Pratulina w Polsce. Byli oni katolikami obrządku bizantyńskiego (grekokatolicy). Zginęli z rąk carskich żołnierzy w XIX wieku za to, że nie chcieli zmienić wyznania i pozostali w Kościele katolickim, aby być w jedności z Następcą Świętego Piotra.

Leon XIV o katolikach prześladowanych za wiarę

„Trzydzieści lat temu św. Jan Paweł II beatyfikował Wincentego Lewoniuka i 12 Towarzyszy, męczenników. Aż do przelania krwi bronili oni przynależności do Kościoła katolickiego i jedności z Następcą św. Piotra, dochowując wierności własnej tradycji wschodniej” – powiedział na audiencji generalnej Leon XIV w pozdrowieniu do Polaków.

„Ich wstawiennictwu polecam sprawy jedności uczniów Chrystusa oraz katolików prześladowanych dziś za wiarę” – dodał Papież.

Symbol jedności Kościoła

Kościół katolicki obrządku bizantyjskiego powstał na terenach Rzeczpospolitej Obojga Narodów (czyli ówczesnego państwa polsko-litewskiego) w wyniku unii brzeskiej z 1596 r., zawartej w Brześciu nad Bugiem (stąd przyjęła się nazwa „unitów”). Część hierarchii i wiernych Cerkwi prawosławnej uznała zwierzchnictwo Papieża oraz katolicką wiarę, zachowując obrządek bizantyjski.

W XIX wieku unici, czyli katolicy obrządku bizantyjskiego, we wschodniej Polsce znajdującej się wówczas pod zaborem rosyjskim, byli zmuszani przez władze carskie do przejścia na prawosławie. Tych, którzy odmawiali wyrzeczenia się jedności z Kościołem katolickim, dotknęły prześladowania; niektórzy ponieśli śmierć, inni zostali zesłani na Syberię.

Wincenty Lewoniuk i jego 12 Towarzyszy byli świeckimi katolikami należącymi do Kościoła unickiego, w większości rolnikami i mieszkańcami podlaskich wsi – mężami, ojcami rodzin i młodymi ludźmi, których łączyła głęboka wiara oraz przywiązanie do Kościoła katolickiego i własnej tradycji wschodniej. 24 stycznia 1874 r. stanęli w obronie swojej unickiej świątyni w Pratulinie na ziemiach polskich. Dowódca wojsk carskich nakazał strzelać do klęczących na śniegu bezbronnych ludzi.

Męczennicy z Pratulina stali się symbolem zachowania wiary katolickiej i jedności Kościoła pod przewodnictwem Następcy św. Piotra.

Jan Paweł II o wędrówce ku pełnej jedności rodziny uczniów Chrystusa

Już czcigodny sługa Boży Pius XII w Encyklice Orientales omnes Ecclesias, ogłoszonej z okazji 350-lecia unii brzeskiej, wspomniał mieszkańców wsi Pratulin oraz tragiczne okoliczności obrony ich kościoła, który miał być zamieniony na świątynię prawosławną. Wyrażał również nadzieję, że pewnego dnia będzie można czcić ich w gronie błogosławionych w niebie.

Słowa Leona XIV współbrzmią z przesłaniem, jakie przekazał św. Jan Paweł II podczas Mszy św. beatyfikacyjnej, sprawowanej w Watykanie przed 30 laty – 6 października 1996 r., w związku z obchodami 400. rocznicy zawarcia unii brzeskiej. Papież stwierdził wówczas: „Wyniesieni dzisiaj na ołtarze Wincenty Lewoniuk i jego 12 Towarzyszy, przez swój przykład i wstawiennictwo, zapraszają nas wszystkich, abyśmy mężnie kontynuowali wędrówkę ku pełnej jedności całej rodziny uczniów Chrystusa w duchu wskazań ekumenicznych Soboru Watykańskiego II".

***

Jesteśmy poruszeni i bardzo wdzięczni - mówi Vatican News bp Kazimierz Gurda po słowach Leona XIV o bł. Wincentym Lewoniuku i 12 Towarzyszach. Biskup siedlecki podkreśla, że pamięć o męczennikach z Pratulina jest w diecezji wciąż żywa. Za kilka dni rozpoczną się obchody 30. rocznicy ich beatyfikacji, których częścią będzie także pielgrzymka do Rzymu.

Leon XIV podczas dzisiejszej audiencji generalnej przypomniał Polakom męczenników z Pratulina. Wskazał na ich wierność Kościołowi katolickiemu i jedność z Następcą św. Piotra aż do przelania krwi. Ich wstawiennictwu powierzył jedność uczniów Chrystusa oraz katolików prześladowanych dziś za wiarę.

„Ojciec Święty pięknie powiedział o naszych męczennikach z Pratulina. Jesteśmy bardzo za to wdzięczni. Wszyscy tutaj jesteśmy poruszeni jego słowami i przypomnieniem o naszych błogosławionych męczennikach” - mówi bp Kazimierz Gurda.

30 lat od beatyfikacji

Słowa Leona XIV padają tuż przed ważną dla diecezji siedleckiej rocznicą. 6 października minie dokładnie 30 lat od chwili, gdy św. Jan Paweł II podczas Mszy św. w Rzymie wyniósł Wincentego Lewoniuka i jego 12 Towarzyszy na ołtarze.

Diecezjalne dziękczynienie odbędzie się już 4 października w Pratulinie. Uroczystościom będzie przewodniczył kard. Kazimierz Nycz. W obchody mają włączyć się również wszystkie parafie diecezji poprzez Eucharystię, homilie poświęcone męczennikom i wspólną modlitwę.

Świętowanie będzie miało także swój rzymski etap. 6 października pielgrzymi z diecezji siedleckiej przybędą do Rzymu, gdzie będą sprawować Mszę św. przy grobie św. Jana Pawła II. Dzień później wezmą udział w audiencji generalnej Leona XIV.

„Będziemy mieli okazję podziękować Ojcu Świętemu za te słowa, za przypomnienie, które dziś wypowiedział podczas audiencji. To dla nas wielka radość” - podkreśla biskup siedlecki.

Pamięć wciąż żywa

Bp Gurda zaznacza, że pamięć o unitach podlaskich nie ogranicza się do rocznic. Przez cały rok do Pratulina przybywają kolejne grupy pielgrzymów. Organizowane są m.in. pielgrzymki mężczyzn i kobiet oraz spotkania młodzieży, w tym przygotowującej się do bierzmowania. Każdego miesiąca sprawowana jest także Msza św. za wstawiennictwem błogosławionych męczenników.

„Ta pamięć o męczennikach z Pratulina jest ciągle w naszej diecezji żywa. Chcemy ją zachować i przekazywać kolejnym pokoleniom wartości, którymi oni żyli” - mówi hierarcha.

Szczególne miejsce zajmuje wśród nich wierność Kościołowi i Następcy św. Piotra. Biskup przypomina, że podlascy unici sami szukali wsparcia w Rzymie, prosząc o możliwość zachowania jedności ze Stolicą Apostolską.

Duchowość męczenników także dziś

Świadectwo unitów z Pratulina inspiruje dziś również działające w diecezji Bractwo Strażnicy Kościoła, skupiające mężczyzn. Jak wskazuje bp Gurda, jego duchowość wyrasta właśnie ze świadectwa męczenników.

„Więź, tradycja i duchowość tych mężczyzn, którzy poświęcili swoje życie za jedność Kościoła i jedność z Ojcem Świętym, są u nas bardzo żywe” - podkreśla biskup siedlecki.

Słowa Leona XIV wypowiedziane na kilka dni przed jubileuszem stały się więc - jak wskazuje bp Gurda - szczególnym wprowadzeniem w diecezjalne dziękczynienie za świadectwo trzynastu męczenników z Pratulina.