Atak na Wenezuelę: relacje między USA a Watykanem wystawione na próbę

Relacje te sięgają 1984 roku i wielokrotnie były przyćmiewane przez nieporozumienia – zwłaszcza podczas wojny w Iraku, której sprzeciwiał się papież Jan Paweł II. W szczytowym momencie napięć w 2003 roku ówczesny ambasador USA, Jim Nicholson, otwarcie przyznał: „w kwestii Iraku mamy wyraźną różnicę zdań. Papież powiedział stanowcze «nie» wojnie”.

Równie jasne stanowisko zajął Leon XIV podczas niedzielnej modlitwy „Anioł Pański” w sprawie aktualnego ataku wojskowego USA w Wenezueli. „Dobro umiłowanego narodu wenezuelskiego musi przeważać nad wszelkimi innymi względami” – powiedział papież i wezwał do „podążania drogą sprawiedliwości i pokoju”. Aby to osiągnąć, „musi być zagwarantowana suwerenność kraju, zapisane w konstytucji zasady państwa prawa, poszanowanie prawa człowieka i prawa obywatelskie wszystkich”.

Zniekształcone wypowiedzi papieża

Tymczasem ambasador USA Brian Burch w swojej relacji zignorował tę istotną różnicę. Skutecznie zniekształcił wypowiedzi Leona XIV, cytując wybiórczo jego kluczowe wypowiedzi i pomijając ogólny kontekst. Prawicowy katolik postąpił tak, jakby papież popierał działania Trumpa: „Papież Leon XIV powiedział w niedzielę, że śledzi doniesienia z Wenezueli i modli się o pokój” – napisał Burch. Dodał, że papież „podkreślił potrzebę współpracy w budowaniu przyszłości dla narodu wenezuelskiego opartej na współpracy, stabilności i harmonii”. Dzięki zdecydowanemu postępowaniu Trumpa dyktator Nicolás Maduro zostanie teraz postawiony przed sądem. „To moment, by świętować nadzieję dla milionów”, podkreślił ambasador Burch.

Tym samym pominął wyraźne napomnienie Leona XIV o konieczności obrony suwerenności Wenezueli. Już w grudniu papież publicznie wezwał administrację Trumpa do zaniechania „wojskowego zamachu stanu lub inwazji” na Wenezuelę.

Współpracownicy papieża dobrze znają Wenezuelę

Sytuacja w Wenezueli jest bliska Stolicy Apostolskiej również ze względu na osobiste powiązania: urodzony w Wenezueli substytut ds. ogólnych w Sekretariacie Stanu abp Edgar Peña Parra jest jednym z najważniejszych urzędników Kurii Rzymskiej. Wenezuelę zna z pierwszej ręki kardynał sekretarz stanu Pietro Parolin, który w latach 2009-2013 był nuncjuszem apostolskim w Caracas.

W poniedziałek 5 stycznia papież spotkał się ze swoim nuncjuszem w USA, kard. Christophe’em Pierre. Z pewnością sytuacja w Wenezueli również została poruszona w czasie ich rozmowy.

Przedstawiciele Kościoła w USA podzieleni

Biskupi USA jak dotąd milczą w tej sprawie: na stronie internetowej Konferencji Biskupów znajduje się zdjęcie papieża witającego gości z podpisem „Merry Christmas!”. Pod tym znajduje się informacja z krytycznym stanowiskiem Leona XIV, ale brakuje oficjalnego stanowiska biskupów.

Z kolei jasne stanowisko w sprawie działań wojskowych w Wenezueli zajęli zwierzchnicy różnych Kościołów protestanckich: pastor ewangelikalny Franklin Graham, syn słynnego kaznodziei Billy’ego Grahama i szef organizacji pomocowej Samaritan’s Purse, w wylewnych słowach pochwalił interwencję. Przemawiając w imieniu wielu wyznawców Kościołów ewangelikalnych w USA, podziękował Trumpowi „za to, co zrobił dla narodu wenezuelskiego”.

Z drugiej strony, reakcje są znacznie bardziej krytyczne: pastor Jihyun Oh, czołowy duchowny Kościoła Prezbiteriańskiego w USA, stwierdził: „Przemoc zagraniczna i interwencje wojskowe, zwłaszcza podejmowane bez wyraźnego ograniczenia i odpowiedzialności, pogłębiają cierpienie, zamiast przynosić sprawiedliwość i pokój”.

Zwierzchnicy Kościoła Chrystusowego i Zjednoczonego Kościoła Chrystusowego postrzegają atak jako element niepokojącego wzorca bezprawnych działań militarnych: Teresa Hord Owens i Karen Georgia A. Thompson we wspólnym oświadczeniu potępiły „wszelkie formy agresji państwowej, skierowanej przeciwko własnemu narodowi lub skierowanej przeciwko innemu państwu”.